Waarom en hoe gebruiken we luchtfoto’s voor de opsporing van ontplofbare oorlogsresten?

luchtfoto's keuze
luchtfotos historisch vooronderzoek opsporing ontplofbare oorlogsresten

Zo’n tachtig jaar geleden werd er nog volop gevochten in Nederland. Naast de emotionele impact van de Tweede Wereldoorlog, zijn er ook fysieke voorwerpen achtergebleven in de Nederlandse land- en waterbodem.

Voorbeelden zijn handgranaten, geschutmunitie en vliegtuigbommen. Deze vondsten worden, sinds 1 januari 2021, onder de noemer Ontplofbare Oorlogsresten (OO) geschaard. De Ontplofbare Oorlogsresten kunnen voor onverwachts gevaar zorgen tijdens graaf- en baggerwerkzaamheden. Om te zorgen dat aannemers veilig kunnen werken, schakelt de betrokken instantie een explosief opsporingsbureau in. In de allereerste fase van het proces wordt een Historisch vooronderzoek OO uitgevoerd. Naast het literatuur- en archiefonderzoek, maakt Bodac gebruik van luchtfoto’s. Welke essentiële informatie we uit luchtopnamen halen, leest u in onderstaand artikel.

Keuze luchtfoto

De keuze van de juiste luchtfoto kan een grote ondersteuning geven aan het zogenoemde indicatieonderzoek.  Met behulp van literatuur en archiefstukken wordt geconstateerd op welke relevante data (mogelijke) oorlogshandelingen binnen het onderzoeksgebied hebben plaatsgevonden. Vervolgens maakt de onderzoeker een selectie van luchtfoto’s uit binnen- en buitenlandse archiefcollecties. Deze selectie baseert zich op kwaliteit, schaal en dekking. Uiteraard is de juiste datum eveneens belangrijk. Zo vergelijken we bijvoorbeeld foto’s gemaakt vóór een bombardement met de beelden na de afworp van vliegtuigbommen- of raketten. Zo kunnen we kraterpatronen en het aantal Ontplofbare Oorlogsresten  op zorgvuldige wijze reconstrueren. Tot slot  spelen weersomstandigheden een grote rol bij de kwaliteit van de luchtopnamen. Wolken kunnen bijvoorbeeld het zicht op een onderzoeksgebied compleet blokkeren en daardoor de relevantie van specifieke oorlogshandelingen beïnvloeden.

Informatiewaarde luchtfoto

De luchtfotoanalyse wordt dus tijdens een Historische vooronderzoek vergeleken met ander bronmateriaal, zoals dagboeken van burgers, regimenten, squadrons en gemeentelijke en nationale archiefstukken. Ze geven een goed beeld van de bebouwing en omliggende wegen ten tijde van de Tweede Wereldoorlog, om daarnaast een omschreven bombardement te verifiëren. De verificatie van een oorlogshandeling, gaat gepaard met de lokalisering ervan. Door de luchtfoto’s te bestuderen, is het mogelijk om te bepalen waar eventuele kraters zichtbaar zijn of waar vliegtuigen zijn neergestort. Oorlog gerelateerde vergravingen zijn daarnaast ook zichtbaar, zoals loopgraven, mangaten en schuttersputten. Ten slotte zijn luchtfoto’s een goede bron voor het ontdekken van nieuwe feiten. Locaties van het Rode Kruis zijn bijvoorbeeld zichtbaar door het kruis welke aan de bovenkant van de tent ten toon wordt gesteld.

Meer weten over Historisch onderzoek? Klik hier!